Algemeen

Steenuilen zijn bij uitstek holenbroeders. Voor hun nest, maar ook als roestplaats, maken ze het liefst gebruik van natuurlijke holtes. Om steenuilen juist bij het ontbreken van deze holtes een helpende hand te bieden, kan het plaatsen van nestkasten een goed hulpmiddel zijn. Steenuilen zijn niet erg kieskeurig. Nesten kunnen  op de meest bijzondere plaatsen worden aangetroffen. De bekendste plekken zijn holle bomen en onder de dakpannen of golfplaten van gebouwen. Maar ook bijzondere plekken zoals een horizontaal gelegen pvc-buis in een schuur.   

Dat wil echter niet zeggen dat nestkasten niet aan een aantal eisen zouden moeten voldoen. De belangrijkste eisen zijn:

-       voldoende nestruimte

-       goed ventilatie

-       voorkom inwateren bij regen met harde wind

-       duurzaam

-       uitloopmogelijkheid voor de juvenielen

-       gemakkelijk toegankelijk en te openen

-       geen toegang voor predatoren zoals steenmarters 

↑ Terug naar index

De marterproof STONE-kast

In de loop der jaren zijn verschillende types nestkasten ontwikkeld, die allemaal in meer of mindere mate voldoen. De variatie is nagenoeg oneindig. Van rechthoekig tot rond, van groot tot klein, met één of twee tussenschotje, met een plat dak, met een schuin dak, met marterbeveiliging, zonder marterbeveiliging, niets is zo onderwerp van discussie als de ideale nestkast. Het werd tijd dat we als STONE een duit in het zakje deden, uiteraard zonder te beweren dat we de wijsheid in pacht hebben. Zeer zeker niet. Bij het ontwerp van de STONE-kast zijn we echter niet over een nacht ijs gegaan. De kast is op basis van modellen uit Duitsland, Achterhoek (Peter Beersma), Drenthe (wijlen Fred van Vemden) en Brabant (Huub Thoonen), door Bert Kwakkel, regiocontactpersoon voor STONE in de Achterhoek en Liemers, verder ontwikkeld.                       

In het broedseizoen van 2013 is de kast uitgetest en op basis van de bevindingen aangepast. Het resultaat is een robuuste marterproof nestkast. Het sluisje dat toegang tot de broedruimte verschaft is voorzien van een extra, dwars geplaatst schotje dat marters buiten de deur houdt en steenuilen een prima toegankelijke, veilige nestplaats biedt. De nestkast is bovendien ruim, goed geventileerd en duurzaam.

1sluis1    2sluis2

3sluis3    4sluis4

 

↑ Terug naar index

Waarom een marterproofkast?

In de jaren zeventig van de vorige eeuw was de steenmarter in Nederland en Vlaanderen een zeldzame verschijning. In Nederland kwam de soort alleen nog voor in delen van Twente, het Rijk van Nijmegen en Zuid-Limburg. Net als de steenuil heeft de steenmarter daarom de status 'beschermd' gekregen.

De laatste decennia is de steenmarter weer aan een opmars bezig. Hij heeft inmiddels grote delen van zijn historische verspreidingsgebied heroverd, en komt daarbinnen in steeds grotere aantallen voor. Steenmarters waren al bekend als kippendieven, maar ook in dorp en stad veroorzaken ze overlast. Zo komt het bijvoorbeeld regelmatig voor dat ze een plekje onder de motorkap van een auto opzoeken, en daar kabels en leidingen doorknagen.

                               steenmarter uit kast

                       

Steenmarters zijn geduchte rovers die ook vaak in steenuilnestkasten huishouden. De webcam van Beleef de Lente liet al eens zien hoe een steenmarter de complete muizenvoorraad uit de nestkast ontvreemdde. Maar steenmarters vergrijpen zich ook aan eieren, jonge vogels en ook aan volwassen steenuilen als ze de kans krijgen.

Wilt u meer achtergrondinformatie over steenmarters?

Kijk op de website van de Zoogdierenvereniging of lees het boek De steenmarter van Sim Broekhuizen e.a. 2010; KNNV-Uitgeverij, Zeist. ISBN 9789050113359.

                                    marterproofkast

                             

↑ Terug naar index

Kant-en-klaar bestellen

De marterproof steenuilenkast wordt geproduceerd door Vivara en is te bestellen bij Vogelbescherming Nederland (mét korting voor leden!) en bij Vivara

↑ Terug naar index

Zelf aan de slag: bouwtekeningen

Mocht u zelf aan de slag willen gaan om deze kast te maken, dan kan dat uiteraard. De technische bouwtekening vindt u hier.

Wilt u alleen de speciale marterproof sluisunit in een eigen model nestkast inbouwen, dan kan dat uiteraard ook.Bert Kwakkel heeft een overzichtelijke bouwtekening van de sluis gemaakt. . Het is wel belangrijk dat u de maten van deze tekening aanhoudt, zodat het voor steenmarters onmogelijk is om binnen te komen en voor steenuilen mogelijk blijft om naar binnen en naar buiten te gaan. U kunt de bouwtekening van de marterproof sluis hier downloaden. 

↑ Terug naar index

Aandachtspunten bij plaatsing van een steenuilennestkast

 

Plaats de kast op een rustige plek (hoogte 2 tot 5 meter), het liefst waterpas op een liggende zware tak met achterzijde dichtbij de stam. Ingang ongeveer zuid-oost. Walnoot- en fruitbomen zijn uitstekende gastheren omdat deze bomen meestal een open structuur hebben. De kast kan het best van binnenuit vast gezet worden met een paar houtdraadbouten. Laat het deksel eerst beneden en gebruik de kast eerst even als gereedschapskist. Breng tot slot, wanneer de kast hangt, een laag strooisel (houtsnippers o.i.d.) van circa 4 cm aan in de broedruimte. Komt de kast in een kaploods of in een schuur, hang hem dan minimaal 4 meter hoog, niet te diep in de schuur en ingang naar de open zijde. Een fraaie oplossing is de kast te plaatsen op een ongebruikte zolder van een schuurtje. Uiteraard wel een toegang maken met of zonder plankje. Jonge uilen, en ook adulten, maken hier langdurig gebruik van. Wanneer gekozen wordt voor plaatsing aan de gevel, mag de kast niet in de volle zon komen. Een dakoverstek is dan ideaal. Zorg wel voor voldoende uitloop (plank of takken van zo’n 2 meter lengte).

Heeft u vragen over de plaatsing van een nestkast of wilt u hulp van een steenuilenwerkgroep bij u in de buurt? Dan kunt u contact opnemen met de regio-coordinator in uw regio.

↑ Terug naar index

Pendelkast

Een nestkast die veel overeenkomsten heeft met de STONE-kast is de door Bert Kwakkel ontworpen pendelkast, ook een marterproof model. Een ingenieus pendelmechanisme verhindert de steenmarter om de kast, c.q. de broedruimte binnen te komen. Steenuiltjes kunnen dat wel. Kwestie van verschil in lichaamslengte.       

                             pendelkast                      

Het is wel een kast voor de gevorderde klusser. De technische bouwtekeningen van deze 'pendelkast' vindt u in de hier. Verdere informatie over de bouw, de werking van de pendels en het plaatsen van de kast leest u in deze toelichting. De 3D-tekening van Manfred Overkamp geeft een mooi “doorzicht” op de werking van dit pendelsysteem.

↑ Terug naar index
Doelstelling STONE:

“De belangenbehartiging van de Steenuil in het algemeen en het bevorderen van het onderzoek en de bescherming van de Steenuil in het bijzonder.”
STONE
Steenuilenoverleg Nederland